کاوشی در پیاده روی اربعین حسینی و اثرگزاری تربیتی و اجتماعی آن

چکیده

اربعین حسینی یک پدیده بزرگ مذهبی، دینی و محور ماندگاری نهضت عاشورا و گفتمان امام حسین علیه السلام در طول تاریخ بوده است؛ و شرکت زائران حسینی در پیاده روی اربعین نمودی از معنویت، فرهنگ و اجتماع مردم ایران عراق بوده و در واقع شیعیان و محبین اهل ابیت (ع) در این گرد هماییی عظیم، از طرفی موجودیت خود را در ابعاد مختلف به جهانیان اعلام می کنند. قیام عاشورا با همه ابعاد تأثیر فراوانی در پیروزی حق علیه باطل داشته و آثار و پیامدهایی دارد که مهم‌ترین آن برطرف کردن موانع و زمینه‌سازی برای ظهور منجی عالم بشریت بوده است؛ و از جمله آثار اجتماعی پیاده‌روی اربعین؛ اتحاد جهان اسلام، اقتدار و صلابت تشیع، مانوری از ظهور و بیعت با امام عصر (عجل الله تعالی فرجه) و تمرین اجتماعی است. پیاده‌روی اربعین در عراق یک آئین دینی است که تأثیر زیادی در تربیت دینی و اجتماعی مردم دارد و با توجه به حضور و اجتماع مردمی در این اجتماع دینی و بین‌المللی به‌عنوان یک رویداد بزرگ در جامعه اسلامی شناخته‌شده است.
این مقاله درصدد است که به بررسی آثار اجتماعی ـ تربیتی این رویداد بزرگ در خانواده‌ها و جامعه بپردازد. به امید این‌که گام مفید و مؤثری در شناخت تأثیرات تربیتی و اجتماعی پیاده‌روی اربعین گذاشته شود و در برنامه‌ریزی فرهنگی و اجتماعی نیز مورداستفاده قرار گیرد و خانواده‌های عزیز نیز به این رویداد بزرگ بیشتر از پیش اهمیت دهند و با آگاهی از اثرات آن جدای از ثوابش در این اجتماع بزرگ شرکت کنند.

سه تحلیل از این موضوع به‌دست‌آمده است:
1. ابعاد تربیتی فردی (عزت‌نفس و تفکر و خودسازی)
2. ابعاد تربیتی ـ خانوادگی (این‌که پیاده‌روی اربعین تجربه و داستانی برای آیندگان باشد.)
3. ابعاد تربیتی ـ اجتماعی (هویت دینی)
و حاصل این‌که اربعین و پیاده‌روی در آن نقش اساسی در تربیت فردی و اجتماعی خانواده و ساختن یک جامعه اسلامی دارد؛ که یکی از راه‌های آماده کردن زمینه ظهور امام مهدی (علیه‌السلام) است.

اربعین؛ چهلمین روز شهادت امام حسین(ع) برای پیاده روی آن سفارش موکد معصمومین (ع) می باشد. از عاشورای سال (61ه.ق) تاکنون همواره پیاده روی اربعین برگزار شده و در سال های اخیر به یک اجتماع بزرگ انسانی و پدیده ای بی نظیر در جهان اسلام تبدیل شده است.
پیاده روی اربعین سالیان درازی است که در میان مردم عراق مرسوم بوده و توسط مجتهدین و علماء بزرگ رهبری شده است، خدمت و رفتار بی منت و سرشار از مهر و محبت مردم عراق به زائران امام حسین (ع) نشان از سر سپردگی و دلدادگی آنها نسبت به حضرت اباعبدالله الحسین (ع) است.
در این مقاله سعی بر آن است که به کاوشی در پیاده روی اربعین و اثرگذاری تربیتی و اجتماعی آن پرداخته شود، نوع تحقیق کیفی و از سنخ مردم شناسی و تربیتی است و روش گردآوری آن فردی و اجتماعی می باشد، یافته های تحقیق سه مقوله اصلی تربیتی ـ اجتماعی ـ سنتی است.

کلید واژه ها: پیاده‌روی اربعین، ابعاد تربیتی، ابعاد اجتماعی، تفکر و خودسازی

نویسنده: سمیه شریفی از استان کرمانشاه شهرستان اسلام آباد غرب. چاپ مقاله در کشور عراق در مجله «السبط المحکمه الصادره عن مرکز کربلا فی الدراسات و البحوث»